Dies memoriae sancti Nikefori, patriarchae Constantinopolitani

13 Iunii (secundum novum usum) Ecclesia Orthodoxa celebrat memoriam sancti Nikefori, patriarchae Constantinopolitani. Hic sanctus vivit in saeculo VIII-IX — in aetate iconoclastica, cum imperatores Byzantini perniciunt sanctas iconas, et fideles pro fidelitate eis exilantur et persequuntur. Nikefor non est theologus professionalis, sed factus est confessor fidei, defensor iconarum, et auctor operum gravium. Vita eius exemplum est fortitudinis, sapientiae, et de quo modo laicus potest fieri sanctus. Narrabimus de eo sine siccis agiographiis.

Carriera apud curiam et recessus in monachos

Sanctus Nikefor natus est circa 758 in Constantinopoli in familia officialis. Ipse quoque proficuit in administratione statalitatis, ad dignitatem secretarii imperatoris (apud Leo IV). Fuit maritus. Sed carriera eius interrumpit, cum imperator Leo V Armeniacus inchoavit iconoclastiam (anno 815). Nikefor, licet sit laicus, publice se adversus haeresim expressit. Eum misit in exilium in monasterium, ubi acceptavit tonsuram. Sponsa, probabiliter, mortua erat. In exilio vitae strictae duxit, theologiae studuit, tractatus scripsit in defensione iconographiae.

Patriarchatus et certamen pro veritate

Non obstante, quod Nikefor non erat sacerdos, profundum pietas eius et eruditione attrahit attentionem circuli ecclesiae. Anno 806 electus est patriarcha Constantinopolitanus (ante iconoclastiam, apud imperatorem Nikephorum I Genikem). In hoc tempore se occupavit administratione ecclesiae, certavit cum haeresi feopathitarum (doctrina de quod Deus patitur). Sed praeclara probatio venit postea. Anno 815 imperator Leo V renovavit iconoclastiam. Nikeforo convocavit concilium, qui confirmavit cultum iconarum. Tunc eum apprehenderunt, deposuerunt, et miserunt in exilium in insulam Proconnesum (mare Myrmidonicum). Ibique transiit 13 annos, usque ad mortem in 828.

Patrimonio theologico

Opera principalia Nikefori: "Apologietaicus" (defensio iconarum), "De sanctis iconibus tres orationes", "Breviarium" (historia mundi a creatione usque ad annum 769, fontem historicum valorem). Scripsit et vitae sanctorum, hymnos. In operibus suis Nikefor distinguuntur cultus (latreia — solum Deo) et laudatio (proskynesis — imagines). Ad patres ecclesiae (Basilium Magnum, Ioannem Chrysostomum) sese referens. Septimus Concilium Oecumenicus (anno 787) iam de iconodulia proclamavit dogmatum, sed Nikeforo oportuit demonstrare veritatem de novo ante iconoclastas. Opera eius postea ad restitutio iconoduliae in 843 (Triumphus Orthodoxiae) adhibita sunt.

Martirium confessorii et finis

Exilium sancti Nikefori fuit gravius: ei prohibebant libros, utensilia scripta, visitationes parentum. Sed non se tradidit. Ad nos pervenerunt epistulae eius ad amicos et successores, scriptae in cortice et serico (absentia papiri). In una ex epistulis scripsit: "Secretum scribo vobis, petendo veritatem servare". Mortuus est in 828, non pervivens usque ad victoriam. Reliquiae eius transferuntur in Constantinopolum in 846, post finem iconoclastiae. Nunc requiescunt in Aedificio Sanctae Sophiae in Istanbul (nunc museum), sed pars relicvarum in diversis templis est.

Cultus in Russia et Occidente

Sanctus Nikefor specialiter cultus est in Ecclesia Orthodoxa. eius memoria celebratur etiam 2 Iunii (secundum vetum usum). In Russia ei dedicantur ecclesiae (exempli gratia, in Petrogrado, in Kazani). In traditione occidentali (catholicismo) memoria eius non est oecumenica, sed cultus est sicut confessor. Nomen Nikefor frequentemente datatur viro baptismate.

Quod docet nobis sanctus Nikefor hodie

In saeculo XXI, cum fides iterum subit persecutionem in aliquibus terris, exemplum Nikefori inspirat. Ipse non fuit eremita deserti vel obsecrator crudelis. Ipse fuit homo actionis: officialis succcesso pastor, deinde confessor. Non timuit perdere statum et vitam. Epistulae eius in exilio exemplum sunt fortitudinis. Importans est etiam, quod non se occupavit in securitate, sed continuavit theologizare, ita sustentans alios. Pro Christiano moderni sanctus Nikefor est exemplum de quo modo potest coniungere intellectum, fidem, et positionem civilis, non caddens in fanatismum.

Iconographia sancti

In iconis sanctus Nikefor depictus est sicut senex griseus in vestitu patriarchali (sakkos, omofor), Evangelium in manu. Frequentemente cum aliis patribus iconodulia (exempli gratia, Theodoro Studito) scribuntur. Usualiter in icona benedicit. Dies memoriae — 13 Iunii, tempus, cum in boreali hemisphero aestate, ecclesiae ornantur viride.

Sanctus Nikefor, patriarcha Constantinopolitanus, non est figura sonora, sed una ex principalibus in historia Orthodoxiae. Monstravit, quod in carceribus et in exilio potest esse victor. Opera eius adiuvant ecclesiam in defensione veritatis. In die memoriae eius bene legere "Sermo de iconodulia" vel meminisse de fortitudine his, qui non tradiderunt fidem.

Permanent link to this publication: