risus et humor: neurobiologici fundamenta et functiones sociales

introduction: fenomenus risus ut enigma evolutionis

risus est fenomenus psychophysiologicus unicus, qui diu manebat enigma scientiae. dissimilis multis reactionibus emotionalibus, risus est comportamentum sociale complexum, quod coniungit componentes cogitativos, emotionalibus et motorios. recentes investigationes interdisciplinariae (neurobiologia, psychologia evolutionis, sociologia) monstrant, quod risus ortus est circa 2-4 milliones annorum ante, et praecessit evolutionem loquacitatis humanae. curiosum factum: primati quoque demonstrant analogos risus — "sputatio ludens" simianorum, quod indicat profundas evolutionis radices huius phaenomeni.

mechanismi neurobiologici: quid in cerebro accidit

recentes investigationes neurovisuales (fMRT, PET) revelaverunt reticulum cerebrum complexum structurarum, activarum cum perceptione humoris et generatione risus:

1. processus cogitativus fit in cortice prefrontali, specialiter in dorso-lateralibus regionibus, quae responsivae sunt ad resolutionem dissonantiae cogitativae — elementi clavi plurium scherzarum. cum auditur punchline, requirens expectationi inopinatae, haec regiones generant effectum "aha".

2. componentem emotionalis tractatur in ventrali striato (partem systematis recompensae) et amygdaledo. emissio dopamini in his structuris creat creativum sensum delectationis ab scherzo. investigatione 2018 demonstravit, quod homines cum systemate dopaminico plus active frequentius ridunt et facilem humorum perceunt.

3. realizationem motoriam risus controlatur a vetustis structuris trunci cerebri et cerebelli. paradoxus, sed "centrum risus" sit proxime ad centra regentia luctu et aliis reactionibus fundamentalibus, quod explicat phaenomenum "risus per lacrimas".

casus medicus unicus: anno 1998, neurologi descripsere patientam cum affectione ventero-mediato prefrontali, qui comprenderet logicam scherzarum, sed non patiebat de his delectationem — statum nuncupatum "aghedonia humoristica".

typologia humoris et suas psychologicas correlatae

psychologici distinguunt plurimos typos humoris, quascumque cum characteristicis personalibus determinatis coniuncti:

1. humor affilativus (amabile, coalescens) coniunctus est cum extroversione, stabilitate emotionali et competentia sociali. ille servit lubricanti sociali.

2. humor auto-reinforcing (optimisticus de laboribus vitae) correlatur cum alta resistentia psychologica (resilience) et consideratur strategia adaptativa sanitaria.

3. humor aggressivus (satira, derisiones) demonstrat connectionem cum characteristicis narcissisticis et parvum benevolentia, sed in certis contextis culturalibus potest esse socialiter acceptabilis.

4. humor auto-degradans statisticus coniunctus est cum symptomis depressivis et parvum auto-estimatione, sed in cultura orientali (exempli gratia, in Iaponia) potest fungere functionem sociali approbatae demonstrandae humilitatis.

investigatione interculturali 2020 demonstravit, quod in terris Scandinaviis et Britannicis frequentius usi sunt ironia et auto-ironia, in his quae in America dominatur humorus directus positivus, in cultura Asiatica — humorus situationalis et contextualis.

effectus physiologici: plus quam sola affectio

risus provocat complexa mutationes in corpore:

brevis augmentatio frequentiae pulsationis cordis 10-20%, sequens periodus relaxatio cum diminutione 10-20% a leviore nive

augmentatio ventilatio pulmonum cum augmentatione consumptionis aeris 25-50%

stimulatio productionis endorfinum — analgeticum naturalium

diminutio nive cortisoli (hormonum stressus) 20-40% post 20 min risus

moderata activatio systematis immunitarii cum augmentatione nive immunoglobulini A

curiosum factum: "yoga risus" — practica, elaborata a medicus Indiano Madano Kataria in 1995, usat his mechanismis in causis therapeuticis. investigationes monstrant eius effectivitatem in diminutione anxietatis in senibus et in patientibus cum morbis chronis.

functiones sociales: cohaesiones et limites

risus exigit functiones sociales principalis:

creationem et aegregationem identitatis collectivae — communis risus augmentat nive oxytocini ("hormonum fidei") et format sententiam adhesionis.

resolutionem conflictuum non-violentum — humor permittit tractandum temas disputabiles, reducens tensionem.

controlum socialis — per derisionem communitas regulat regulat comportamentum suorum membrorum.

flirtatio et curatio — investigationes demonstrant, quod sensus humorus constantius in top-5 qualitatum desideratarum partneris in variis culturebus.

experimentum psychologorum Robi Dunbar et Sylvana Dunbar (2012) monstravit, quodpectaturum videi comicorum in gruppo augmentat punctum doloris participantium 10-15% per responseum endorfinum, quo effectus fortius est quam cumpectaturum eundem video solus.

pathologiae et anomaliae

existent rarae affectiones neurologicae coniunctae cum risu:

affectus pseudobulbarius — incontinentiae risus vel luctu cum affectionibus cerebri

gelotophilia — pathologica necessitas esse objectum derisionis

gelotophobia — morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus morbus mor
© elibrary.org.uk

Permanent link to this publication: