Quod est maxime in iudice honesto

Iudex non est solum iurisconsultus in toga. Est homo, cui superest magna responsabilitas. Verbum eius potest mutare vitam hominis, eius sententia potest fieri exemplum, eius error tragedium fieri potest. Opera iudicis est ars aequilibrii inter litteram legis et spiritum iustitiae, inter sententias proprias et officium professionale, inter pressurum societatis et exigentiam iuris. In his articulo considerabimus, quod constituit cor iudicis honesti.

Independentia — fundamentum fidei

Maxime in opera iudicis est independentia. sine ea iudex fit functionarius, qui exsequitur voluntatem aliorum. Independentia significat, quod iudex subiicitur solum legi et sua conscientia. Sententiae eius non oportet dependere a quo stet ante eum — oligarcha aut mendiculus. Non oportet eum timere pressurum politicum, minaculas vel criticas. Independentia requirit fortitudinem. Vires, ut sit impopulare, ut sit solus, ut adversum systemam stiterit.

Iudex non potest esse liberus, si dependit ab auge promotionis, approbatione superiorum aut stimulis materialibus. Propterea independentia ad sustentandam est non solum qualitates internae, sed et garantias systematicas: inmutabilitatem, remunerationem decentem, protectionem a pressura. Sed maxime — voluntas interna esse independentem, cum non sit convenientem.

Impartialitas — capacitas videre substantiam, non formam

Secundo qualitate maxime est imparcialitas. Iudex non oportet habere affectiones vel aversiones ad partes. eius officium est non placare petitoris vel responsarii, sed veritatem stabilire. Impartialitas non significat insensibilitatem. Significat capaciam deprehendere praepositiones proprias et concentuere in factis. Iudex oportet esse honestus sibi, ut sit honestus iure.

Impartialitas etiam oportet a iudice ne admittat praesumpptiones — secundum nationem, sexum, status socialis. hoc est maxime difficile in causis resonantibus, ubi opinio publica iam iudicium proferuit. Iudex oportet manere frigidus ad clamorem, sed calefactus ad veritatem.

Profunda scientia iuris — non solum normas, sed et spiritus

Iudex oportet scire legem. Sed hoc non est satis. Oportet eam spiritum, eam causam, eam locum in systemate valorum intelligere. Lex non est solum textus, est instrumentum iustitiae. Iudex non est solum interpretator, sed coauctor iuris applicationis. Errata iudicis potest parere iniquitas, quae decades perpetuabitur.

Eruditio iuridica iudicis oportet coalescere cum cogitatione analytica. Oportet eum videre connectiones, discernere importans a secundario, praevidere consequentias. Oportet eum videre, ut res difficiles non per fortitudinem citationis normarum, sed per intellectum logicae solutionem.

Humanitas — respectus ad hominem in campo iuridico

Iudex non est robot. Videt homines in dolore, in timore, in confusione. Non oportet eum oblivisci, quod post omnem causam est fortuna. Respectus ad partes processus est non solum exigentia ethica, sed necessitas practica. Cum homines sentiant, quod auditur, fident iudicio, etiam si sententia non est ad eorum advantage.

Humanitas non significat mollitudo. Significat honestum attitudinem ad omnem hominem, sine superbio et sine humiliando. Iudex, qui spectat hominem superos, iam non potest esse iustus. Toga eius non facit eum superius his, sed facit eum responsabile his.

Perspicuitas veritatis — magnus quam consideratione formalis

Iudex honestus non oportet esse spectator passivus. Oportet eum active sperare veritatem stabilire. Hoc non significat, ut eum substituat parte accusationis vel defensionis. Sed oportet eum probaturas attentius investigare, quaestiones explicativas ponere, contraditiones probare. Oportet eum esse insensibilis, si videt, quod processus fit farce.

Perspicuitas veritatis est etiam voluntas recognoscere suam errorem et corrigere eam. Iudex non oportet timere reexaminare sententiam, si nova probaturas apparuerunt. Autoritatem eius non in impeditate, sed in honestate aedificatur.

Autodisciplina et responsabilitas

Iudex portat responsabilitatem non solum ante legem, sed et ante societatem, ante historiam. Sententiae eius oportent esse motivatae, clarae et substantiatae. Non oportet eum se occultare in formularibus aut in burocratia. Omnis damnatio est actus publicus, qui oportet resistere tempore.

Autodisciplina apparit et in modo, quo iudex processum ducit. Non oportet eum permittere familiariam, non oportet eum se subicere affectibus, non oportet eum monstrare irritatio vel fatigatio. Iudex est exemplum quietudinis et dignitatis. Et hoc oportet constantem laborationem sibi.

Callidus, non solum professione

Ultimae, maxime in opera iudicis est callidus. Essere iudex non est opus ab 9 ad 6. Est vivens, in quo iustitia fit principalis valor. Iudex, qui se officio utitur sicut carriera, non potest esse honestus. Honesta initium est ubi finit avaritia. Ita requirit victimas, patientiam, fortitudinem.

Si iudex servit veritati, omnia cetera: eruditio, peritus, habitudines — sunt solum instrumenta. Principium est puritas intentionum. Hoc facit iudicem non solum iurisconsultum, sed custodem iustitiae.
© elibrary.org.uk

Permanent link to this publication: