Iulianus Renegatus: inimicus Christi, qui non potuit non agnoscere suum magnitudo

Erat ultimus paganus imperator Romae, vir, qui tentavit revertire historiam retro, abrogare Christianitatem, et restituere imperium ad vetustas deos. Ecclesia nominavit eum Renegatum, et hoc nomen manet cum eo in saecula. Tamen in his rebus Iulianus, videtur paradoxaliter, agnoscit Christum. Non negavit eius existentiam, non negavit eius doctrinam, non negavit eius moralis magnitudo. Simplemente non potuit eum accipere ut Deum. Hic paradoxus — simul acerrima critica et obligata agnoscitio — facit Iulianum una ex maximis et tragica figuris in historia Christiana. Erat inimicus Ecclesiae, qui in fine prope agnitionem Christi pervenit, magis quam multi eis suis Christianis contemporaneis.

Via ad trono: ab monacho ad imperatorem

Iulianus, in mundo Christiano appellatus Renegatus, natus est anno 331 in Constantinopoli. Erat nepos imperatoris Constantini Magni, illius, qui Christianitatem legalisavit. Sed pueritiam eius tragoedia obscuravit: anno 337, post mortem Constantini, pater eius et multitae parentes eius in tumultu palatii caesus sunt. Iulianus et frater eius Gallus reliquiserunt orphani, et in captivitatem missi sunt.

Salvatio pueri Iuliani venit in forma Christiana educationis. eius magistri erant sacerdotes et theologi. Eo docuit Scriptura Sacra, visitabat servicia ecclesiae, etiam fuit lector in templo. Sed quod plus in Christiana doctrina immergitor, magis in eo crescebat repulsio. Sub influentia philosophorum Neoplatonicorum, specialiter Maximi Ephesiani, aperuit sibi sapientiam paganicam. Externo manens Christiano, internus iam fuit paganus.

Anno 355 imperator Constantius II, filius Constantini, declaravit Iulianum Caesar, et misit in Galliam ordine facere. Ibi Iulianus ostendit se esse magnus militaris et administrator. Cum exercitus eius in anno 360 eum declaraverit Augustum, et in anno 361 Constantius moriturus est, Iulianus factus est imperator imperii Romani solus. Ipse statim declaravit suam fidelitatem paganismi.

Critica Christianitatis: tres principales colpes

Iulianus, sicut nullus aliud, Christianitatem interius sciebat. Legebat Evangelia, studiebat theologiam, sciebat vulnera hierarchiae ecclesiae. Hoc est, cur critica eius esset specialiter acerrima et sagax. Tres colpes principalis fecit.

Primus colpis — critica dogmatica. Iulianus indicabat contradictiones internas in doctrina Christiana. Quomodo Deus potest esse simul unus et trinitas? Quomodo Filius potest esse aequalis Patris, si ipse dicit, quod Pater magnior est? Quomodo homo potest esse simul Deus? Pro Iuliano, qui ab educatione Graeca philosophica, qua aestimatur logicus claritas, haec quaestiones in solutum erant. Viderat in dogmatibus non mysterium, sed logicum deficiens.

Secundus colpis — socialis. Iulianus putabat, quod Christianitas adhibet infirmos et ignorantiam. Christianam fidem appellabat \"religio piscatorum\" et affirmabat, quod ea degradat humanum dignitatem, petente obsequium et humilitatem. Scripsit, quod nullus Graecus eruditus hanc fidem acceptare potuisset, quia contradicit rationi.

Tertius colpis — ethicus. Iulianus agnoscit, quod Christiani monstrant praestantem curam pauperibus et moribus, sed putat, quod hoc non est merito eorum, sed effectus quod eorum religio est religio servorum. dixit: \"Galileienses (quam eum contumeliosum nominabat) necessari sunt adiuvare, quia eorum fides non dat illis virtutem internum.\" Tentavit creare alternativam — ecclesiam paganicam cum caritate sociali.

Agnoscitio Christi: inimicus, qui non potuit non admirari

Tamen in sua acerrima critica, Iulianus non potuit negare magnitudo Christi. Honorabat eum ut personam. Legebat Evangelia et in eis inveniebat sapientiam profundam. In suis scriptis agnoscit, quod Christus fuit magnus magister, qui docuit caritatem, remissionem, et humilitatem. Eiusdem evenit, quod concordabat, quod multi eorum docentes erant profundis philosophicis.

Praecipua querela Iuliani ad Christo non erat in eo, quod malo docuit, sed in eo, quod discipuli eius, et evangelistae, et postea patres Ecclesiae, malo eum interpretarunt. Iulianus putabat, quod Christus fuit homo, magnus philosophus, qui loquitur de caritate propinquitatis, sed non erat Deus. Eius erat convinctus, quod apostoli et evangelistae, et postea patres Ecclesiae, deformaverunt eum, convertentes eum in deum. Iulianus voluit \"purgare\" Christianitatem ab his \"errantia\", et creare religionem syncreticam, in qua Christus esset laudabilis ut magister, non ut Filius Dei.

Hic est paradoxicus Iuliani: agnoscit Christum ut philosophum, sed negat eum ut Deum. Erat inimicus Christianae dogmatice, sed amicus Christianae ethicae. In hoc sensu, non erat solum paganus, sed \"haeresis\" in significatione stricto — qui electit ex doctrina tantum quod illi placet.

\"Conspiration Galileanorum\": frustrata reformatio

Iulianus non satis erat criticare. Tentavit creare alternativam Christianitatis — religionem paganam, quae potuit competere cum Ecclesia. Reformavit sacerdotium, introductit strictam moralem, exiguit ab sacerdotibus caritatem socialis et austeritatem. Spesit, ut paganismus, a philosophia et ethicis auctus, potuisset expellere Christianitatem.

Sed sua reformatio non succedit. Paganismus erat solum archaicus, solum ligatus cum cultibus localis, ut fieri religionem universalis. Christianitas, vice versa, erat dynamica et viva. Imperator potuit prohibere scholas Christianas, exonerare Christianos ab exercitu, sed non potuit prohibere hominibus credere.

Iulianus perit anno 363 in bello cum Persis. Secundum traditionem, ultimae verba eius erant: \"Vicit, Galileanus!\". Fontes Christiani referunt haec verba ut agnoscitio victus, fontes pagani — ut expressio frustrationis. Sed probabiliter erat mixtura utriusque. Intueri, quod victus erat, sed non potuit concordare cum eo, quod suus inimicus erat Ille, quem non potuit non honorare.

Patrimonia Iuliani: cur est importantis hodie

Iulianus Renegatus manet figura, qua facit nos cogitare de eo, quod significat esse inimicus. Erat inimicus Christianitatis, sed erat sincerus in suo quaerendo veritatis. Criticabat Christianos pro eorum incoherencia, sed agnoscit eorum virtutem moralis. Odio Ecclesiam, sed amabat Christum ut magister. Hoc internum contradictio facit eum figuram profundae humanitatis et tragicae.

In nostro tempore, cum mundus fit plurialis, Iulianus memorat nobis de eo, quod critica non necessarium est ad abdicandum. Posse non accipere fidem, sed agnoscere eius valorem. Posse non concordare cum dogmatibus, sed laudare personam Christi. Et, possibile, in his est maximus lectionis Iuliani: veritas non pertinet unicâ religioni, sed his, qui quaerunt.

Permanent link to this publication: